GDVN -Giáo viên lo ngại học sinh sẽ hình thành tâm lý tránh né, đối phó khi môn Khoa học tự nhiên ít xuất hiện trong kỳ thi chuyển cấp quan trọng.
Sau hai năm triển khai Thông tư số 30/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và tuyển sinh trung học phổ thông, nhiều địa phương vẫn lựa chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ ba trong Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Thực tế này cho thấy, vì nhiều nguyên nhân, môn Khoa học tự nhiên chưa được đặt ở vị trí ưu tiên trong một kỳ thi chuyển cấp có ý nghĩa then chốt.
Theo nhiều giáo viên, đây là nguy cơ tiềm ẩn đối với sự phát triển lâu dài của khoa học – công nghệ, khi học sinh đánh mất hứng thú với môn học ngay từ bậc phổ thông.
Thiếu kiến thức nền tảng, học sinh gặp khó khi học lên bậc cao hơn
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Dũng - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ, có rất ít địa phương lựa chọn tổ hợp Khoa học tự nhiên hoặc các tổ hợp tích hợp nhiều môn làm môn thi thứ ba. Qua 2 năm cho thấy, đa số địa phương ưu tiên Ngoại ngữ, dẫn đến nguy cơ môn học này bị bỏ qua.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Dũng - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Ngân Chi.
Kỳ thi vào lớp 10 trung học phổ thông là một ngưỡng quan trọng, có tác động trực tiếp đến định hướng học tập của học sinh trung học cơ sở. Khi môn thi thứ ba chủ yếu là Ngoại ngữ, học sinh và phụ huynh có xu hướng tập trung ôn luyện các môn này, từ đó hình thành tình trạng học lệch, học tủ, làm suy giảm động lực học tập môn Khoa học tự nhiên ở bậc trung học cơ sở, bởi học sinh cho rằng môn học này không gắn trực tiếp với kỳ thi. Giáo viên cũng gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì hứng thú học tập của học sinh, kéo theo nguy cơ chất lượng dạy học suy giảm.
Không lựa chọn môn Khoa học tự nhiên trong kỳ thi vào 10, học sinh có thể bỏ qua những kiến thức khoa học cơ bản, ảnh hưởng tiêu cực đến sự hình thành và phát triển tư duy logic, tư duy thực nghiệm.
“Trong khi đó, Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 nhấn mạnh yêu cầu tích hợp kiến thức liên môn và phát triển năng lực toàn diện cho học sinh, nhưng việc ít địa phương chọn môn Khoa học tự nhiên trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 có thể làm suy yếu mục tiêu này. Hệ quả là học sinh trung học cơ sở có thể thiếu nền tảng kiến thức vững chắc, gặp khó khăn khi chuyển tiếp lên bậc trung học phổ thông” - thầy Dũng bày tỏ.
Cùng bàn luận về chủ đề này, Thạc sĩ Nguyễn Văn Vĩ - giáo viên dạy Vật lí - STEM tại Hà Nội cho hay, Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông có tác động rất lớn đến nhịp học tập ở bậc trung học cơ sở. Trên thực tế, bên cạnh các yếu tố kỹ thuật như ra đề hay tổ chức thi, các Sở Giáo dục và Đào tạo còn phải đối mặt với áp lực dư luận liên quan đến cảm nhận về mức độ quá tải và khả năng ôn tập của đại đa số học sinh. Đối với các bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên hoặc tích hợp, áp lực này thường lớn hơn, bởi khối lượng kiến thức bao gồm nhiều mảng nội dung khác nhau trong cùng một bài thi.
Trong khi đó, việc tích hợp trong chương trình hiện nay ở một số nơi mới dừng lại ở mức ghép các phần kiến thức của Vật lí, Hóa học và Sinh học, khiến mạch liên kết chưa thật sự chặt chẽ, logic và khoa học. Điều này dễ tạo cho học sinh cảm giác “học gộp”, khó tiếp cận kiến thức một cách sâu sắc. Khi môn Khoa học tự nhiên ít được lựa chọn làm môn thi thứ ba, học sinh có xu hướng tự động hạ thấp mức độ ưu tiên, chỉ học cầm chừng, lựa chọn phần dễ, thậm chí học lệch, học tủ, để tập trung cho những môn chắc chắn xuất hiện trong kỳ thi.
"Trên lớp, điều này thể hiện rất rõ qua câu hỏi quen thuộc của học sinh: “Môn này có thi không?”. Khi câu trả lời là “chưa chắc”, mức độ tập trung giảm sút rõ rệt, đồng thời những hoạt động học tập đòi hỏi thời gian và chiều sâu như thí nghiệm, dự án nhỏ hay các hoạt động trải nghiệm cũng dễ bị thu hẹp.
Tóm lại, xu hướng này không chỉ khiến môn Khoa học tự nhiên bị xem nhẹ, mà còn làm cho việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực, đặc biệt đối với các môn học tích hợp, khó đạt được đúng tinh thần của chương trình" - thầy Vĩ chia sẻ.
Nguồn: GDVN
Bài viết khác cùng nhóm